A vida fóra, de Miguel Sande

 

Miguel Sande

A vida fóra

Ed. Galaxia, Vigo, 2011,  80  páxinas,  12  €

A mostra narrativa pública de Miguel Sande cifrábase, ata o de agora, na novela Se algún día esta muller morta (2006), que lle valera no seu día o premio Repsol. Pasaron cinco anos e arestora volve transitar por estes camiños con A vida fóra, a través da que percorremos a biografía ficcional dunha anciá, practicamente inmóbil nunha cadeira de rodas hai xa quince anos, a ollar –e matinar- sempiterna pola mesma ventá.

    Sande abéirase a unha escrita marcada polo esencialismo; unha narrativa desposuída, á mantenta, de adobíos e barroquismos que debruza a quen se achegue a ela, de maneira directa e frontal, non tanto na historia, da que o autor descobre a xestación nunhas páxinas epilogais, como nos esteos cos que constrúe un discurso alimentado de experiencias e sensacións vitais, que esvara por veces nos eidos da depuración e da suxestión de xorne poético e que se alicerza nunha dualidade de perspectivas. Estas dúas resultan ser o longo monólogo que representa a corrente do pensamento da anciá e mais a presenza, reducida ao estritamente necesario, dunha voz narrativa que non quere roubar protagonismo ningún. Ambas as opcións permítennos asomarnos  ao abismo persoal, talvez tamén colectivo, que simboliza o proceso  mediante o cal a protagonista evidencia o estrago físico e  as marcas que deixa o tempo, desvelándose así as claves dun pensamento reiterativo, case ofegante, lúcido en ocasións, inexpugnable outras, tantas veces no límite do esquezo e acotío  aferrado ás palabras que se van perdendo,  e con elas todo o que significan. Estas palabras-símbolo, que son fervenza aquí e fío débil e tremelicante outras, constitúen o que permite comunicarse case no límite e constitúen, xunto con esa ventá ollando o mar, cargada de poder metafórico, as únicas portas que a conectan co mundo: un mundo que se esboroa de vez e sen pausa.  

         O devandito monólogo interior, se se quere esa corrente de consciencia, facilita o acceso e o coñecemento non só ás experiencias dunha vida cotiá e presente mancada polas dificultades, pola soidade e pola tristeza ao longo dunha tarde de decembro senón que tamén resulta operativa para coñecer un pasado, igualmente duro, que recala na evocación dos primeiros días, na época de aprendizaxe, nos traballos, nos soños nunca cumpridos ou nas desdebuxadas, fantasmagóricas e sombrizas figuras do marido ou do irmán que non volveu ver. Todo conforma unha espiral emotiva, intensa, ganduxada coas lembranzas e os impedimentos dunha existencia; todo se reflicte nunha obra na que é a historia, nada dunha imaxe que atrapa ao autor,  a que se sitúa con fortuna ao servizo dos recursos narrativos.