Venecias, de Paul Morand

Paul Morand

Venecias (tradución de Alejandro Tobar)

Hugin e Munin, Santiago, 176 páxinas, 15 €

A cidade de Venecia constitúe unha sorte de topos magnético e máxico para moitos escritores que contaxiaron aos lectores a devoción que lles suscitaba a cidade italiana. Asemade, para moitos deles converteuse nun motivo que posibilitaba alimentar magníficas pezas literaria. Entre as propostas máis coñecidas, no seo de escritores de orixe francesa, que presentan reflexións moi por riba do tópico tal e como estudou o profesor Juan Miguel Borda, cómpre situar a carón  das achegas de Michel Mohrt, Claude Michel Cluny ou Jean-Denis Bredin, estas Venecias de Paul Morand que agora podemos ler en acaída tradución de Alejandro Tobar, quen tamén dirixe o selo editorial –Hugin e Munin- que facilita o acceso a libros como este.

            Venecias é un libro un tanto sorprendente. O seu autor, un home indiscutiblemente polémico pola súa colaboración co réxime de Vichy e diplomático de profesión –non deixa de resultarme curioso que o seu periplo vital cadre, exactamente, co de Ramón Otero Pedrayo- exhibe un rexistro expresivo realmente atractivo, formalizado mais ao tempo extraordinariamente tan fluído e vario que convida a deixarse levar polas múltiples suxestións que atesoura e ofrece. Aínda máis cando, talvez contra o que era de agardar pola súa cronoloxía, articula esta sorte de memorias a través dunha estrutura en aparencia caótica onde vai recalando no eco das propias experiencias para erixir así un monólogo que bebe do pozo, nalgunha maneira selectivo, da súa memoria. A confesión do vivido obriga a Morand a realizar unha crónica dun tempo perfilado a través de  textos de diversa orde, por veces cruzados con certa tonalidade distanciadora: fragmentos epistolares, crónicas xornalísticas, dietario persoal, ficcións dialogadas, reflexións sobre a vellez, críticas teatrais ou evocacións máis ou menos líricas e sentimentais dun tempo que xa foi, extinguido de vez, da man de alguén que confesa viu expirar dous imperios. Con todo, hai espazo tamén para as recordacións máis íntimas e familiares e, sobre todo, aquelas de dimensión máis puramente literaria e cultural por onde transitan, con naturalidade, Rodin, Proust, Brancusi e tantos outros.

        Volvo aos fíos invisibles que tecen relacións case máxicas. Otero nunca escribiu, nin talvez escribiría, un libro deste carácter aínda que ben podería pois deixou n´O libro dos amigos e na súa obra literaria o ronsel do seu propio retrato persoal. Morand ofrece aquí un singular testemuño literario dunha vida, fiado a través da ollada penetrante e fascinada de Venecia, metáfora da súa propia biografía, que se proxecta, e talvez aí repouse un dos seus segredos revelados, por riba do seu propio tempo reconstruíndo a súa propia Kamchatka literaria e vital.

Esta recensión, baixo o título de “A Kamchatka literaria de Paul Morand” publicouse nas páxinas do suplemento “Culturas”, de La Voz de Galicia, o 5 de maio de 2012.