As voces baixas, de Manuel Rivas

Manuel Rivas

As voces baixas

Xerais, Vigo, 208 páxinas, 17 €

Di Manuel Rivas que as voces baixas son as dos humildes, as das persoas do común, as da infancia, as dos vellos, as dos obxectos que parece que falan, as dos paxaros, as das xentes que murmuran, isto é, as voces de quen están afastados da barafunda, da exhibición do poder, do ruído… As vibracións que se producen ao pronunciar as palabras, baixiñas, é o que se transmite aquí convertendo esta proposta nun libro que moumea ao discorrer polas súas páxinas…, por el calquera se conmove e esvara, sen decatarse, por un chan limpísimo: son os ecos desas voces o que se escoita, reverbera de novo o son, ás veces temesiño, en ocasións amplificado con rotundidade: un son vernizado pola emoción e o sentimento.

       As voces baixas cicélase con rexos perpiaños que afortalan conscientemente a  construción narrativa e que non sabería priorizar. Un deles é a  asunción dunha materia inspiradora concreta que é a que procede da memoria. A recordación, se cadra, é o eixe que equilibra e ordena a proposta: esas “psicoxeografías” rescatadas, de raigames ocultas e de orixes diversas; esa evocación que abrolla sutilmente de xeito desordenado e que se estende en múltiples regueiros, enténdanse digresións, en aparencia caóticos mais que conflúen nun mesmo río no que un se deixa mergullar e levar, dono dunha estudada orografía, desde o seu nacemento até a súa fin. Este exercicio que afonda no pasado é, propiamente, un portulano, unha cartografía de xentes que son as do autor, que constitúen a contorna familiar desde que un ten consciencia de ser ou de lembrar: un círculo gravado a lume pola presenza do pai, da nai, da irmá María, dos temores e as esperanzas, das descubertas e dos fracasos…, constituído por espazos transparentes, onde Castro de Elviña e A Coruña son, inequivocamente, grandes protagonistas.

          Outro perpiaño sería a tonalidade lírica que Rivas imprime a esta peza e na que se instala, inamovible, desde a primeira liña. Se un dos seus trazos como creador é o dominio da linguaxe metafórica, aquilatándoa coa brevidade e o esencialismo, nesta ocasión non atopo outra expresión para caracterizar esta proposta que non sexa a da sublimación destes recursos, dotando así os fragmentos dunha forza irreprimible e perdurable, sen deixar de lado a vontade de comunicar dun xeito directo, conciso e transparente.

       É difícil non considerar As voces baixas como un libro conmovedor. Cadaquén ha buscar, estou certo, epifanías máis ou menos coincidentes co que se viviu ou experimentou; particularmente atopei algunhas que van desde a descuberta dun exemplar de Longa noite de pedra, pasando polas clases de mecanografía de quen logo sería meritorio nun xornal ata a lectura d´O derradeiro mohicano nunha edición de Bruguera. Será difícil non atopar ningunha. Con este libro, ademais, desvélase talvez o Rivas máis íntimo, aquel máis abeirado a ese ámbito que é o privativo mais proxectado para a colectividade; sen dúbida descóbrense nel moitas claves que explican porque o autor coruñés escribe como escribe e, mesmo, até niso é un libro reconfortante. Nel óese a boca da literatura, nel rebentan –é ben certo-  as marabillas do mundo.

Esta recensión publicouse baixo o título de “Que rebenten as marabillas do mundo” no suplemento “Culturas” de La Voz de Galicia, o 27 de outubro de 2012.