A vitoria do perdedor, de Carlos G. Reigosa

Carlos G. Reigosa

A vitoria do perdedor

Xerais, Vigo, 240 páxinas, 17,50 €

 

Tendo presentes as preocupacións e os asuntos aos que Carlos G. Reigosa lles veu manifestando unha especial querenza, tanto nos ámbitos do ensaio e do xornalismo como da narrativa, non resultaba difícil conxecturar que, antes ou despois, o escritor lucense daría a coñecer unha novela como A vitoria do perdedor, na que repousa unha sobranceira intención porque recupera un capítulo substancial, e moi esquecido, da nosa historia como é o da resistencia armada ao franquismo e faino formulando un inequívoco requirimento, unha apelación sincera e limpa á reflexión sobre os conceptos de vitoria e derrota, contextualizados nunha situación límite.

         Os especialistas, en monografías e numerosos libros de historia, subliñaron que en Repil, lugar emprazado entre as parroquias de San Xoán de Chavaga (Monforte de Lemos) e San Pedro de Cereixa (A Pobra de Brollón), o 20 de abril de 1949, tivo lugar un enfrontamento armado entre membros da guerrilla anti-franquista e mais a Garda Civil, tendo como consecuencia a “práctica” desaparición da primeira. Ata aquí a veracidade histórica da que semella partir Carlos G. Reigosa  e á que lle dá forma ficcional no seu arranque.

      A vitoria do perdedor, así pois, entreverada estreitamente cos fíos da memoria, parte dunha tensa espera, nunha casa dunha aldea galega do interior, protagonizada por un grupo de guerrilleiros que deben participar nunha inminente asemblea. Esta  convocatoria desatará unhas consecuencias que, malia sospeitar a súa previsibilidade, non minguan o interese por coñecer cal é a sorte que os convocados van correr e, en especial, a que lle corresponde a Arcadio Macías –personaxe talvez inspirado na existencia de dous membros da Federación de Guerrillas León-Galicia chamados Arcadio Ríos e Abelardo Macías-, un dos derradeiros membros da chamada Agrupación Mancomún de Galicia e auténtico protagonista do volume, de quen se constrúe unha biografía que bebe en parte da memoria do antisfascismo español e do pensamento anarquista.

       Por outro lado, e talvez sexa este un dos valores máis suxestivos desta entrega, Reigosa dálle forma literaria a unha ricaz reflexión arredor das contradiccións internas, ou se se quer conflitos morais, simbolizados nunha actuación que persegue a teimuda defensa duns principios ideolóxicos, aos que se lles infrinxen derrotas continuas malia manterse sempre en alerta, sobre todo cando estes se poden lapidar cos golpes que reciben polo peso da conciencia, pola traizón ou o desexo de vinganza…, rabuñados en ocasións polo nacemento do amor ou pola emoción da solidariedade.

       Non é difícil advertir neste libro a torrenteira documental peneirada  na súa xusta medida, o seu ritmo trepidante e a concisión expresiva, harmonizada co papel clave que se lle outorga á descrición: á que atinxe aos  espazos físicos, á brutal represión exercida e ao que poboa o pensamento de Arcadio Macías, quen asume con todas as consecuencias o ideario dos mártires de Chicago de 1886, un lema que compendia o seu facer, un lema abrazado por un fuxitivo que nunca chegou a fuxir: “libre ou morto”.

 

Esta recensión publicouse nas páxinas do suplemento “Culturas” de La Voz de Galicia, o 16 de marzo de 2013 baixo o título de “Libre ou morto” (foto superior: Carlos G. Reigosa, á esquerda, xunto con Manuel Bragado, nunha das presentacións do libro).