Dióxenes en Dolorida

Ignacio Vidal Portabales

Dióxenes en Dolorida

Xerais, Vigo, 2013, 296 páxinas, 19 €

 

 

Dióxenes de Sínope, o filósofo grego pertencente á chamada escola cínica e quen facía da pobreza extrema una virtude evidenciando, cando podía, a artificiosidade da conduta humana, parece ser o referente no que Vidal Portabales se inspira e actualiza para termar da súa novela Dióxenes en Dolorida, premio Blanco Amor de novela 2012 e publicada hai poucas datas. Ese novo Dióxenes, antes chamado Lucas, exhibe un comportamento que talvez se poida entender como cínico no medio dunha vila chamada Dolorida, trasunto dunha poboación innomeada que actúa coma un pano de fondo onde situar o argumento que non é outro que o da reacción e as andanzas daquel e dun grupo de seguidores diante do desamor que as súas respectivas parellas lles amosan.

            O autor manexa con habelencia, isto é indubidable, as ferramentas que fan do texto unha lectura áxil e fluída. A presenza, ademais, de situacións que se poden entender como filohumorísticas poden contribuír a ese obxectivo empregando o recurso da reprodución de cadernos de diversa autoría no que se reflicten o que viven, falan, ven ou experimentan
diversos personaxes. En esencia, como se dixo, as consecuencias do desamor do protagonista e a sensación de dominación absoluta que sente respecto de quen foi a súa compañeira conducirano, nun transo de delirium tremens, a abandonar a vida cotiá e se dedicar á vida contemplativa e pseudofilosófica, converténdose nun novo gurú para outros tres personaxes que, en idénticas condicións sentimentais, seguirano como fieis discípulos polas súas andanzas peripatéticas en Dolorida, sobre todo nun prostíbulo chamado Praceres, descrito dun xeito un tanto inaudito como unha especie de Arcadia feliz.

      Mesmo aceptando que no fondo desta novela prime certo sentido paródico ou  esperpéntico coa intención de deformar a realidade, particularmente non fun quen de ofrecer o meu pacto de complicidade que toda obra de ficción demanda pois alén da escasa empatía que me suscitaron os personaxes e do feble fío que tenta facer verosímil o recurso á redacción e compilación dos devanditos cadernos, un non deixa de pensar en  cal é o sentido final desta proposta. Resulta, ao meu ver, abraiante a crítica iracunda diante do suposto dominio que exercen as mulleres respecto dos catro protagonistas masculinos. Acolléndose a una visión misóxina remárcase a invulnerabilidade feminina fronte á tenra vulnerabilidade deles, insistindo por veces no comportamento pueril ou na perversidade calculada que as mulleres exhiben. Pequenas alfaias que demostran esta filosofía de fondo van desde afirmacións do tipo “combinar roupa adóitaas facer moi felices”, pasando por subliñar a “independencia e valentía masculina, que tanta falta nos fai” ata xogar nunha praia a un divertimento pasmoso como é o de “avaliar as gordas”, recoñecendo a “superioridade dialéctica das mulleres” pero salientando que sempre “hai homes avanzados que son capaces de defenderse admirablemente”.

             A conclusión da novela, a xeito de happy end, talvez sexa o único posible, e para min non foi quen de equilibrar o sentido dunha proposta que non dubido de cualificar como ideoloxicamente pasmosa en pleno século XXI. Ao tempo non deixo de preguntarme que pensaría o grande Eduardo Blanco-Amor desta novela.

Esta recensión publicouse nas páxinas do suplemento “Culturas” de La Voz de Galicia, o dez de novembro de 2013 baixo o título de “Dióxenes: un gurú perigoso”.