Sobre ruínas, de Xesús Rábade Paredes

Xesús Rábade Paredes

Sobre ruínas

Alvarellos Editora, Compostela, 108 páxinas, 11 €

 

Desde Os anos da memoria que se publicou no 2006, alén da autoescolma bilingüe titulada Lugar do canto (2008), había tempo que Rábade Paredes non aparecía no panorama das novidades poéticas de noso e faino agora con Sobre ruínas, que compendia a súa producción poética desde o ano 2007 até hoxe adoptando, ou iso me parece, a fórmula dun diario de bitácora das vivencias e reflexións que no autor se suscitaron neste período.

      Sobre ruínas é, permitiráseme a aseveración malia o tópico, un libro necesario. Ben certo é que o poeta chairego nunca abandonou a modulación da poesía de orientación cívica ao longo da súa produción mais resulta esta intención a máis salientable, talvez, das que se poidan atopar ao longo destas páxinas.

        Prológase concisamente por María do Cebreiro, que deseña o herdo deste libro no ámbito da cartografía familiar apuntando que aquí se han atopar cousas que convidan á reflexión e outras que conmoverán e non erra a prologuista, abofé. Tras a apertura cunha cita de Doris Lessing -“Vivimos sempre dentro das ruínas”-, o volume estrutúrase en catro bloques que ben poderían constituír, por outra parte, libros independentes.

     “Poética(s)” posibilita esvarar pola aparencia que adoptan as cousas, en tantas ocasións enganosa, adoptando unha perspectiva de denuncia aceda e transparente, apuntando ás causas finais deste retrato do noso tempo que aquí deseña. Diante do “contubernio de ouro e de sotana”, da “pauliña dos púlpitos”, do “retumbar das botas”  hai, con todo, unha confianza cega no oficio de poeta, como tamén a había en Espriu, como tamén a había en Celso Emilio Ferreiro.

    “Soñar no exilio” articúlase como un discurso desde un estado de permanente e continua vixilia que se interroga arredor do concepto de “exilio” e da “liberación”, onde o papel da lingua non é menor: esa lingua que se debería partillar “como pan para a boca”. Hai neste bloque moito de memoria persoal e colectiva a carón, de novo, dos ecos que xera a indignación que reaxe, con iracundia, contra a “asepsia lírica”, contra a narcolepsia do noso tempo, contra a estupidez e a uniformidade.

     En “Recadeiros de luces e sombras” constrúese un recoñecemento a aquelas voces poéticas máis amadas polo autor: desde un espléndido “Contrapenélope” coa sombra de Díaz Castro, incorpóranse homenaxes a Cunqueiro, Pimentel, Rosalía, Rilke, Avilés e tantas outras voces, mais tamén as figuras do pai e da nai nesta nómina que moldea o poeta, que moldea a persoa.

       Por último, a sección que lle outorga título ao libro reflexiona sobre o concepto de “ruína”, desde a súa presenza nos referentes e espazos clásicos até a actualidade. Espellan, estes poemas, instantáneas de dor que se nos transmiten con limpeza ofrecendo, con todo, relampos de luz para vencer a escuridade, o abuso, a infamia ou a indecencia.

        Reclaman estes versos, con rotunda convicción, esa tradición combativa que paira no mellor Novoneyra, Celso Emilio, Curros, Cabanillas ou Ferrín e a min gústame que así sexa pois a eles se une con afouteza e intensidade; mais tamén -non se esqueza- é un libro de amor á vida e aos que nela combaten acotío.  No poema “Cronobiografía(s)” di o autor: “Vés da sombra, poeta. Estás na sombra,  /  e buscas coma o Dante respostas no avesedo, / no corazón da fraga / no zarzallo chegado de moi lonxe…”. Ha vir o poeta da sombra pero axuda a iluminar o noso tempo, o noso camiño e enfrontalo con azos renovados: “Non hai noite que dure toda a vida”. Beizón.