Propostas con premio: "Doe tanto a túa ausencia", de Eli Ríos, premio Francisco Añón de poesía

Para Eli Ríos o 2014 está a ser un grande ano, literariamente falando. Quen o dubida logo dun apreciable número de galardóns conseguidos nos últimos tempos como Maria, co que acadou  O Figurante Edicións; Anamnese,  o Lueiro Rey de poesía e agora o Francisco Añón. A estes hai que engadir, last but non least, o segundo premio do concurso de poesía Centro Recreativo de Artes de Riveira, do que xa hai publicación de autoría colectiva que comentarei aquí un pouco máis adiante, co libro Diario dun fotograma. Velaquí unha conversa sobre a súa obra, sobre cuestións vinculadas a súa andaina crítica mais, sobre todo, arredor do premio Francisco Añón de poesía –Doe tanto a túa ausencia– que verá axiña a luz nunha edición que xestiona o propio concello de Serra de Outes e que galardoou un xurado constituído por Marica Campo, Mercedes Queixas, Mario Regueira, Xabier Campos e Manuel García Fiúza.

-En dous anos catro galardóns: O Figurante Edicións, Lueiro Rey de poesía, o Francisco Añón e o segundo premio no “Centro Recreativo de Artes” de Riveira.  Ao que sei libros ben distintos os dous primeiros, tamén estes dous últimos galardoados.

Doe tanto a túa ausencia (Francisco Añón) e Diario de fotogramas (Centro Recreativo de Artes) teñen en común unha mirada sobre o final da vida desde unha perspectiva visual. Polo demais, si son poemarios ben diferentes tanto no ton, linguaxe, métrica, etc.

Diario de fotogramas comeza cunha cita de Charles Chaplin sobre o tempo e conclúe con estes versos: “A realidade non existe se non hai alguén que sobreviva para contala.  // Hoxe, enterro o meu pasado, coa túa caixa, na estrada desta curva”. Fálanos brevemente del.

Diario de fotogramas son trece “fotogramas” nos que se recollen momentos dunha historia. A xeito de diapositivas da memoria. A primeira cita de Chaplin (Time is the best author. It always writes the perfect ending) xa che indica o final do libro que ti indicas. O que quere dicir que nin o comezo nin o final é o importante senón cómo se chega a el. Igualiño que a vida: as certezas que temos son o nacemento e a morte. O que vivimos son os fotogramas do medio.

O xurado viu nel  “un punto de chamada ás raíces, aos berces paisaxísticos, aos protagonismos transcorridos e aos desexos de que perduren”. Pensaches nisto na súa elaboración?
– Si. As lembranzas da memoria están ancoradas e ligadas a un espazo. Neste poemario tanto é a Galiza como Berlín ou unha estrada pero para encontrar o final hai que coñecer o principio, as raíces.

Por outro lado, o xurado do premio Añón salientou o peso do dramático no teu libro, por que este camiño?

 – Principalmente por experimentar, por mergullarme nun desafío poético. Nunha conversa cun amigo falamos sobre a capacidade que ten a poesía para ser representada e interesoume moito o tema. Quixen ver até onde podía ir… e aquí estamos.

– As diversas voces que aparecen, e as acoutacións que se plasman no libro van nesa dirección…?

-Si. Son parte imprescindible, e principal, da representación. Da posibilidade de expresar aquilo que dicía Pessoa, sobre o poeta, de que E os que lêem o que escreve, / na dor lida sentem bem, / não as duas que ele teve, / mas só a que eles não têm. É un poemario no que se procura un “público- lector” que asista a “función-libro” sentindo o desdobramento da “voz- actriz” e conseguir a catarse teatral.

– Recoñeces  como trazo singularizador o minimalismo e o desdobramento ao que aludiu o xurado na acta do mesmo?

-Isto foi algo que destaquei no mesmo acto de entrega. Estaba alí sentada na cadeira, escoitando a acta do xurado (aínda non tivera ocasión de lela), e houbo un momento no que as palabras de Mercedes Queixas me meteron moito medo, puxéronseme todos os pelos de punta! Se non fose porque sei que non é posible até dubidaría se conseguiran lerme os pensamentos! De feito, creo que o Concello da Serra de Outes debería plantexarse recoller as actas nalgún volume porque, hai uns días, nunha Feira, achegouseme unha persoa a pedir Doe tanto a túa ausencia e quería que llo asinase. Expliqueille que o poemario non se publica até o ano próximo e terqueoume que si, que vira a acta do premio, que lle interesaba moito e que o quería ler. Como ves, o xurado non só me impresionou a min coa súa lectura…

– Combinas outras actividades con participación na web de crítica feminista A sega. Como entendes esta plataforma e as túas colaboracións na mesma?

-A Sega é moito máis do que unha plataforma. A xente que alí estamos somos cada unha de idades, formacións, orixes, etc, diferentes e temos unha cousa en común: a vontade de cambiar as regras deste xogo patriarcal que non queremos xogar. Isto fai que cada texto, cada acción, cada idea á que lle damos visibilidade teña por detrás un espazo de debate compartido no que nunca paras de aprender. Para min, é realmente enriquecedor contar cunha xentiña como as segadoras sempre dispostas a solucionar dúbidas, a facer as críticas constructivas que che axudan a mellorar ou entender as cousas… É un privilexio crear na colectividade e na sorodidade para dar voz a propostas que non terían cabida noutros medios. As miñas colaboracións n´A Sega gustaríame que fosen máis habituais pero, por falta de tempo, faise o que se pode. Non se pode estar en misa e repenicando! E isto é fantástico na Sega. Sempre hai unha segadora na ceifa! Hai semanas que non me dá a virada para entrar ao grupo de debate e, cando o fago, sorpréndome con todas as aportacións que hai, propostas, recomendacións de lecturas, etc. E claro! Logo pasas outra semana rompendo os miolos sobre as teorías que se expoñen…, e cando te dás conta levas máis aprendido que nun ano de carreira universitaria. De aí que, cando unha colaboración que leva o meu nome sae n´A Sega, eu non a sinta de meu senón de todas e cada unha das segadoras que están nese proceso de aprendizaxe, de debate, de corrección, etc., que se propón na comunidade de crítica literaria feminista que é A Sega.