Caderno da crítica

Literatura galega: de todo un pouco; ás veces tamén opinións. Blogue de Ramón Nicolás

Xoán Carlos Domínguez Alberte: O recanto das horas (III)

 

O recanto das horas é un proxecto que pretende aunar un texto literario creado ad hoc para esta sección, centrado naquelas evocacións que un espazo determinado xera nunha escritora ou escritor galego, e que se acompaña dunha fotografía, tamén realizada ad hoc,  por Anxo Cabada.

“Dende O Batallón”

O nome pode interpretarse coma un trallazo, contra o convencionalismo, o alleo, imposturas e modas impostas… Bandeira do auténtico, do máis propio.

      Na paisaxe do seu emprazamento conviven varias estéticas ou tendencias.

     A da invocación da orixe, ao estar na rúa que leva o nome do primeiro —en tempo e beleza— cantor do mar de Vigo na nosa lingua, o trobador Martín Codax.

     A do cosmopolitismo local, inexplicábel, mais si definíbel, que ten como fasquía principal —relativa, neste caso, ao peculiar urbanismo da cidade— a desorde, a convivencia no mesmo espazo de novo con vello, de feísmo ou kitsch con ruína, a substitución de coidadas arquitecturas tradicionais polo pretencioso de novas construcións e materiais.

     A do esquecemento, dado que na súa contorna aínda perviven os nomes dalgúns lugares senlleiros do ambiente lúdico-cultural vigués do pasado. Coma o Dublín, en especial, ou mesmo o Viva Zapata, entrambos naquela mesma rúa.

     Mais como emblema superior da desmemoria, non lonxe deste espazo, cómpre evocar —nin tan sequera un simple testemuño gráfico, a xeito de placa de recordación, queda das palabras perdidas—, as cafetarías Goya e, sobre todo, As Tres Luces, contiguas na rúa Urzáiz, nas cales, hai dúas décadas, había concorridos faladoiros e encontros de artistas e escritores. A alí se remontan as miñas primeiras colaboracións publicadas na cidade, a través do “Faro das Letras”.

     E xa que se anda por unha zona que, popularmente, é coñecida co nome de quen fora nomeado almirante da armada a comezos do XIX, dende aquí cómpre propiciar unha reflexión a cerca de cales son as principais celebracións desta metrópole.

       Unha, que é de clara evocación militar, é denominada festa da reconquista —termo que asemade se pode asociar con independencia—. Mais, curiosamente, esta conmemora un feito que tivo como principal consecuencia o afastamento dos ideais e das prácticas da Revolución francesa e o reforzamento do poder absolutista. E a outra, pola súa banda, é de relixiosidade absoluta na súa motivación.

       O poder político municipal, tendo en conta a composición maioritaria das diferentes lexislaturas, considerado progresista tradicionalmente —o xogo coas contradicións verbais segue subliñando a aparencia—, apoia e reforza estes actos. Mentres, o cidadán libre —co substantivo debería abondar— matina no valor dos vocábulos: conquista/dependencia, reconquista/independencia, vitoria ou evasión?

       A identidade é tamén unha cuestión que vén a conto. Dende o nomeado recuncho, ao pé da barra ou entre o fume da beirarrúa, propónselle unha doada solución a unha deriva daquel alcumado cosmopolitismo local, termo que, en si, tamén semella un algo contraditorio, non si?

       Esta consiste no tópico tradicional, mantido ao longo de décadas, de que, mormente, os ourensáns, ocuparon e acapararon boa parte da cidade. Dende a largura de horizontes e a amplitude de miras, isto, no corazón de Martín Codax, pode resolverse acaidamente. Pois por alí andan os de Vigo-Vigo —mellor con gheada—, os de Chantada, Xunqueira de Ambía, Crecente, Sarria, Cartelle, Ramirás…

       Así, dende o poder preciso dos vocábulos, falando, neste caso, en chave de concello ou de bisbarra, faise forza para asemade contribuír a esborrallar o sagrado valor da decimonónica división provincial. Que, como é sabido, só serve para manter inservíbeis e custosas administracións paralelas e ser unha inesgotábel fonte de caciquismo.

       O idioma de noso está decote vivo na conversa, personalizada entre o Uxío e os clientes. Parados ou asalariados —categoría laboral esta que semella máis universal ca a de proletario— non abdican do que é máis noso —cuxa renuncia constitúe, por certo, o expoñente máis claro do xa referido cosmopolitismo—, o fío invisíbel da nosa identidade —opaco abondo na urbe, por culpa de tantos “desleigados, pequenos mequetrefes sen raíces” instalados no poder— .

       Cada vez que retorno, procuro sempre achegarme a este recanto escollido dos lugares da pedra. A medida que descendo dende Lavadores, dos inesquecíbeis aromas da adolescencia vai emanando o recendo a tortillas para os obreiros, con sabor salgado de peixe fresco, que fumega nunha pequena embarcación que avanza dende o medio da ría deica o Berbés. Coma a boa literatura, sensacións intensas da intelixencia no padal.

       Cos textos do cantor das ondas do mar de Vigo na lembranza, O Batallón convértese nun escenario moderno ao xeito para a amizade, na combinación de boa música con grolos de cervexa e fresca conversa para compartir.

          “Quixera alzar meu canto coma un puño/e pór na miña voz teu nome ergueito” son versos —dun poeta abeirado ao tempo vigués da actualidade— da “Terra de proseguir”, que lle cadran ben a un espazo, coma este, libre para a palabra e o pensamento. Porque no Batallón sempre hai alguén que ouvir e con quen estar de leria sen falar por falar.

Xoán Carlos Domínguez Alberte

Advertisements

Información

Esta entrada foi publicada o 16 Novembro 2014 por en Divulgación,Ensaio , , , , .

Páxinas

Categorías

Arquivo

%d bloggers like this: