Caderno da crítica

Literatura galega: de todo un pouco; ás veces tamén opinións. Blogue de Ramón Nicolás

Lo que el viento no se llevó, de Anahí Almasia e Luz Darriba

Luz Darriba

Anahí Almasia

Anahí Almasia e Luz Darriba

Lo que el viento no se llevó. Relatos para despertar la memoria

Alda Ediciones, Lugo, 2017, 150 páxinas, 15,60 €

 

Busco os metadatos deste libro, co obxectivo de completar a información habitual que se ofrece na entrada do apuntamento,  e aparéceme o título nunha web clasificado, xenericamente, como “fantasía romántica”. Procuro noutra fonte é o resultado é o mesmo. Non minto nin é brincadeira. No fondo é algo terrible porque nada máis afastado das fantasías, nada máis arredado do romanticismo que este Lo que el viento no se llevó, subtitulado significativamente “Relatos para despertar la memoria” e que suscriben Luz Darriba e Anahí Almansi. A anécdota triste confirma, con todo, que confusos son, aquí e acolá, os tempos que nos tocaron vivir.

Asfalto, grupo de rock que moitas persoas lembramos, gravara unha canción homónima que reiteraba no seu retrouso que “somos o que o vento non levou”. En efecto, iso somos, o que permanece malia que o vento zoe e intente varrelo todo: somos memoria e esta cómpre cultivala, tamén literariamente… Se cadra aí repousa a relevancia deste libro que conta con tres limiares luminosos e de lectura obrigada a cargo do Premio Nobel da Paz Adolfo Pérez Esquivel, de María Xesús Souto Blanco, doutora en Historia Contemporánea da Universidade de Santiago de Compostela e de Carmen García-Rodeja, voceira da ARMH (Asociación pola Recuperación da Memoria Histórica).

Este libro agroma, confesadamente, de dous elementos que cómpre ter en conta para entender o diálogo que nel se establece con dous feitos históricos como son os oitenta anos do golpe de estado das tropas insurrectas ao mando do xeneral Franco, por un lado, e os corenta anos do golpe de estado en Arxentina. Ese pensamento recorrente frutifica nun conxunto de catorce relatos, que subscriben individualmente cada unha das autoras, abeirándose -cun carácter xeral- Darriba aos relatos que se inspiran na realidade da Arxentina do golpe militar e Almasia aos que teñen como pano de fondo o golpe militar do 36, aínda que neles case sempre hai ecos dunha viaxe de ida e volta.

Non é difícil rastrexar elementos comúns nuns e noutros como son, loxicamente, o devezo por combater a amnesia e a desmemoria, ao que se pode sumar -como intuición- o recurso ao experiencial ou autobiográfico mais, sobre todo, é palmario que unha e outra voz abrazan a vontade de ofrecer ficción, ficción sobre base histórica, mais ficción ao fin e ao cabo gobernada sempre pola pluralidade de recursos técnicos, pola heteroxeneidade e habelencia no manexo de puntos de vista e, se cadra o que pode ser o máis relevante, pola intención nada oculta de converter en materia narrativa, brillante materia narrativa, historias que chegan directamente á febra, sen concesións de ningún tipo, que se len co corazón encollido.

Circula á apelación ao simbólico cando cómpre, máis ao tempo eses motivos presentes na literatura de todos os tempos tamén se acollen, e contextualizan acaidamente, como son a vinganza, a morte, o amor, a liberdade e a necesidade de xustiza. Circulan, asemade, multitude de “horrores inenarrables” neste libro; tamén amizades truncadas, delacións, traizóns, panos brancos na cabeza, actitudes ruíns de persoas sen ética e tamén boa xente, violencia de todo tipo para que ás veces asome o fantástico ou a forza da imaxinación, a necesidade de soñar para que ocorran as cousas como recurso que explica o que doutra maneira non se podería. Relatos hai que aprenden a saber como o medo vai mergullándose nas conciencias e axuda a entender o concepto de resiliencia, outrosí iso de que na vida “lo más infame podía coexistir con la maravilla” para recrear, por exemplo, o universo infame e indigno dos bebés roubados ou afondar nos conflitos e consecuencias perennes que xera o descoñecemento , o esgazamento do eu e mais a anulación da propia identidade.

“La libertad es no tener miedo”, di un personaxe neste libro e, en efecto, disto tamén se fala aquí, nestas prosas rebeldes de Darriba e Almasia. Rebeldes, intensas e da liñaxe das que fican na memoria. Diante destes relatos é imposible non emocionarse porque como se di neles hai cousas, ás veces, que “apuñalan el alma”. Convido a pasar os ollos e as puntas dos dedos polas cicatrices que nos evocan estes relatos, por un novo e conmovedor Kamchatka que tamén é elocuente cos seus propios silencios, co que nós reconstruímos tras a lectura e con ese pouso que deixa abrindo as portas á reflexión. Un luxo o que atesoura este libro. Non o perdan.

 

Advertisements

Páxinas

Categorías

Arquivo

%d bloggers like this: